ଜୀବନରେ ଶତ୍ରୁର ଆଘାତ ଯେତିକି କଷ୍ଟ ଦିଏ, ବେଳେବେଳେ ନିଜ ଲୋକଙ୍କ ଈର୍ଷା, ଅସହିଷ୍ଣୁତା ଓ ବିଶ୍ୱାସଘାତ ତା’ଠାରୁ ଅଧିକ ଗଭୀର ଆଘାତ ଦେଇଥାଏ। କାରଣ, ଶତ୍ରୁଠାରୁ ଆମେ ବିରୋଧ ଆଶା କରିଥାଉ, କିନ୍ତୁ ନିଜ ଲୋକଙ୍କଠାରୁ ଆଶା କରିଥାଉ ସହଯୋଗ, ସମର୍ଥନ ଓ ବିଶ୍ୱାସ। ଯେତେବେଳେ ସେହି ବିଶ୍ୱାସ ଭାଙ୍ଗିଯାଏ, ସେତେବେଳେ ଆଘାତ କେବଳ ମନକୁ ନୁହେଁ, ମଣିଷର ଆତ୍ମବିଶ୍ୱାସକୁ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଭାବିତ କରେ।ରାଜନୀତି ହେଉଛି ଜନସେବା, ନେତୃତ୍ୱ ଓ ଜନସାଧାରଣଙ୍କ ବିଶ୍ୱାସର ଏକ ମହତ୍ତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ମଞ୍ଚ। ଏହାର ମୂଳ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ହେଉଛି ସମାଜର ଉନ୍ନତି, ଲୋକଙ୍କ ସମସ୍ୟାର ସମାଧାନ ଓ ଜନସ୍ୱାର୍ଥର ସୁରକ୍ଷା। କିନ୍ତୁ ଦୁଃଖର ବିଷୟ, କେତେକ ସମୟରେ ନୀତି, ଆଦର୍ଶ ଓ ଜନସେବାଠାରୁ ଈର୍ଷା, ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ସ୍ୱାର୍ଥ ଏବଂ ପଦପଦବୀର ଲୋଭ ଅଧିକ ପ୍ରାଧାନ୍ୟ ପାଇଥାଏ। ଯେଉଁଠାରେ ସହଯୋଗର ହାତ ବଢ଼ିବା କଥା, ସେଠାରେ ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱିତାର କାନ୍ଥ ଠିଆ ହୁଏ। ଯେଉଁଠାରେ ଏକତା ରହିବା କଥା, ସେଠାରେ ଗୋଷ୍ଠୀବାଦ ଓ ମତଭେଦର ବିଷବୀଜ ବୁଣାଯାଏ।ଯେତେବେଳେ ଜଣେ ବ୍ୟକ୍ତି ନିଜର ପରିଶ୍ରମ, ଯୋଗ୍ୟତା, ନିଷ୍ଠା ଓ ଜନସମର୍ଥନ ବଳରେ ଆଗକୁ ବଢ଼ନ୍ତି, ସେତେବେଳେ ସମସ୍ତେ ତାଙ୍କ ସଫଳତାରେ ଖୁସି ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ। କେହି କେହି ତାଙ୍କର ଉନ୍ନତିକୁ ପ୍ରେରଣା ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କରିବା ପରିବର୍ତ୍ତେ ନିଜ ପାଇଁ ଏକ ବିପଦ ଭାବେ ଦେଖନ୍ତି। ମୁହଁରେ ସହଯୋଗର ହସ ଥାଏ, କିନ୍ତୁ ମନ ଭିତରେ ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱିତାର ନିଆଁ ଜଳୁଥାଏ। ଏହା ରାଜନୀତିର ଏକ ଦୁଃଖଦ ବାସ୍ତବତା।ଈର୍ଷା ଏପରି ଏକ ମାନସିକ ଦୁର୍ବଳତା, ଯାହା ମଣିଷକୁ ଅନ୍ୟର ଗୁଣ ଓ ସଫଳତାକୁ ସ୍ୱୀକାର କରିବାକୁ ଦିଏ ନାହିଁ। ଏହା ଧୀରେ ଧୀରେ ବିଶ୍ୱାସକୁ ଦୁର୍ବଳ କରେ, ସମ୍ପର୍କରେ ଫାଟ ସୃଷ୍ଟି କରେ ଏବଂ ଏକତାକୁ ନଷ୍ଟ କରେ। ରାଜନୈତିକ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଏହି ଈର୍ଷା ଆହୁରି ବିପଜ୍ଜନକ ହୋଇଯାଏ, କାରଣ ଏହା କେବଳ ଦୁଇଜଣ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସୀମିତ ରହେ ନାହିଁ; ଏହା ଦଳ, ସଂଗଠନ ଓ ଜନସେବାର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟକୁ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଭାବିତ କରେ।କେତେବେଳେ ଭୁଲ୍ ଖବର ପ୍ରଚାର କରାଯାଏ, କେତେବେଳେ ମିଥ୍ୟା ଅଭିଯୋଗ ଅଣାଯାଏ, ଆଉ କେତେବେଳେ ଗୋଷ୍ଠୀବାଦ ସୃଷ୍ଟି କରି ଜଣେ ଯୋଗ୍ୟ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ ଦୁର୍ବଳ କରିବାର ପ୍ରୟାସ କରାଯାଏ। ଏପରି ସମୟରେ ରାଜନୀତିର ପ୍ରକୃତ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ପଛକୁ ଚାଲିଯାଏ ଏବଂ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଅହଂକାର ଓ ସ୍ୱାର୍ଥ ସାମ୍ନାକୁ ଆସିଥାଏ। ଏହାର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ କ୍ଷତି ହୁଏ ସଂଗଠନର ଏକତା, କାର୍ଯ୍ୟର ଗତି ଓ ଜନସାଧାରଣଙ୍କ ବିଶ୍ୱାସର।କିନ୍ତୁ ମନେ ରଖିବା ଉଚିତ୍—ଅନ୍ୟକୁ ତଳକୁ ଟାଣିଦେଲେ ନିଜେ ଉପରକୁ ଉଠିହେବ ନାହିଁ। ଅନ୍ୟର ପଥରେ କଣ୍ଟା ବିଛାଇଦେଲେ ନିଜ ପଥ ସୁଗମ ହୋଇଯାଏ ନାହିଁ। ବରଂ ଏପରି ମାନସିକତା ମଣିଷର ନିଜସ୍ୱ ଚରିତ୍ର ଓ ଚିନ୍ତାଧାରାର ଦୁର୍ବଳତାକୁ ପ୍ରକାଶ କରେ। ପ୍ରକୃତ ନେତା ଅନ୍ୟର ସଫଳତାକୁ ଭୟ କରନ୍ତି ନାହିଁ; ସେହି ସଫଳତାରୁ ପ୍ରେରଣା ନିଅନ୍ତି। ସେ ନିଜ ସହଯୋଗୀଙ୍କୁ ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱୀ ଭାବେ ନୁହେଁ, ବରଂ ସାମୂହିକ ଲକ୍ଷ୍ୟ ପୂରଣର ସହଯାତ୍ରୀ ଭାବେ ଦେଖନ୍ତି।
ରାଜନୀତିରେ ନିଜ ଲୋକଙ୍କ ସହ ମତଭେଦ ହେବା ସ୍ୱାଭାବିକ, କିନ୍ତୁ ସେହି ମତଭେଦକୁ ଈର୍ଷା, ଶତ୍ରୁତା କିମ୍ବା ବିଶ୍ୱାସଘାତରେ ପରିଣତ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଏକ ସୁସ୍ଥ ରାଜନୈତିକ ପରିବେଶରେ ମତଭିନ୍ନତାକୁ ସମ୍ମାନ ଦିଆଯାଏ, ଯୋଗ୍ୟତାକୁ ସ୍ୱୀକୃତି ମିଳେ ଏବଂ ଜନସ୍ୱାର୍ଥକୁ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ସ୍ୱାର୍ଥଠାରୁ ଉପରେ ରଖାଯାଏ।
ନିଜ ଲୋକଙ୍କ ମନରେ ଥିବା ଈର୍ଷାକୁ ବୁଝିବା ଏବଂ ତାହାର ସମ୍ମୁଖୀନ ହେବା ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ କଷ୍ଟକର। ତଥାପି ଜଣେ ପରିପକ୍ୱ ନେତା ପ୍ରତ୍ୟେକ ଅଭିଯୋଗର ଉତ୍ତର ଅଭିଯୋଗରେ ଦିଅନ୍ତି ନାହିଁ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ଆଘାତର ପ୍ରତିଶୋଧ ନେବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରନ୍ତି ନାହିଁ। ସେ ଧୈର୍ଯ୍ୟ, ସ୍ୱଚ୍ଛତା, ସଚ୍ଚୋଟତା ଓ ଜନସେବା ମାଧ୍ୟମରେ ନିଜର ଯୋଗ୍ୟତା ପ୍ରମାଣ କରନ୍ତି। କାରଣ, ତାଙ୍କର ପ୍ରକୃତ ଲକ୍ଷ୍ୟ କାହାକୁ ପରାସ୍ତ କରିବା ନୁହେଁ, ବରଂ ଲୋକଙ୍କ ଆଶା ଓ ବିଶ୍ୱାସକୁ ସାର୍ଥକ କରିବା।ରାଜନୀତିରେ ପଦ ଓ ପଦବୀ ଅସ୍ଥାୟୀ, କିନ୍ତୁ ମଣିଷର କର୍ମ, ଚରିତ୍ର ଓ ଜନସାଧାରଣଙ୍କ ମନରେ ସୃଷ୍ଟି କରିଥିବା ସ୍ଥାନ ଦୀର୍ଘସ୍ଥାୟୀ। ଆଜି ଯେଉଁ ପଦବୀ ପାଇଁ ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱିତା ଚାଲିଛି, ତାହା ଦିନେ ଅନ୍ୟ କାହା ପାଖକୁ ଯାଇପାରେ। କିନ୍ତୁ ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ କରିଥିବା ଭଲ କାମ, ସଙ୍କଟ ସମୟରେ ଦେଇଥିବା ସହଯୋଗ ଓ ନିଜ ନୀତି ପ୍ରତି ରଖିଥିବା ନିଷ୍ଠା ହିଁ ମଣିଷକୁ ଦୀର୍ଘକାଳ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସ୍ମରଣୀୟ କରି ରଖେ।ଈର୍ଷାରେ ଅନ୍ୟର ପଥ ଅବରୋଧ କରୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ହୁଏତ କିଛି ସମୟ ପାଇଁ ନିଜକୁ ସଫଳ ମନେ କରିପାରନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ଜନସାଧାରଣଙ୍କ ବିଶ୍ୱାସ ଜିତିବା ପାଇଁ କେବଳ କୌଶଳ କିମ୍ବା ପ୍ରଚାର ଯଥେଷ୍ଟ ନୁହେଁ। ସେଥିପାଇଁ ଆବଶ୍ୟକ ସଚ୍ଚୋଟତା, ନିଷ୍ଠା, ତ୍ୟାଗ ଓ ପ୍ରକୃତ ସେବାଭାବ। ଲୋକଙ୍କ ଭଲପାଇବା କୌଣସି ଚକ୍ରାନ୍ତରେ ହାସଲ କରାଯାଇପାରେ ନାହିଁ; ଏହା ଅର୍ଜନ କରିବାକୁ ପଡ଼େ ନିଜର କାର୍ଯ୍ୟ ଓ ବ୍ୟବହାର ଦ୍ୱାରା।ନିଜ ଲୋକଙ୍କ ଈର୍ଷା ଓ ନକାରାତ୍ମକ ମନୋଭାବ ଦେଖି ଭାଙ୍ଗିପଡ଼ିବା ପରିବର୍ତ୍ତେ ନିଜ କର୍ମରେ ଆହୁରି ଦୃଢ଼ ହେବା ଆବଶ୍ୟକ। ପ୍ରତ୍ୟେକ ବିରୋଧର ଉତ୍ତର ଶବ୍ଦରେ ଦେବା ଜରୁରୀ ନୁହେଁ; ବେଳେବେଳେ ଆମର କାର୍ଯ୍ୟ, ନିଷ୍ଠା ଓ ସଫଳତା ହିଁ ସବୁ ପ୍ରଶ୍ନର ଉତ୍ତର ଦେଇଥାଏ। ଧୈର୍ଯ୍ୟ ହରାଇ ଭୁଲ୍ ପଥ ବାଛିନେବା ଅପେକ୍ଷା ନିଜ ଆଦର୍ଶରେ ଅଟଳ ରହିବା ଅଧିକ ଶ୍ରେୟସ୍କର।ରାଜନୀତିରେ ବିରୋଧୀଙ୍କ ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜକୁ ସାମ୍ନା କରିବା ଯେତିକି ଆବଶ୍ୟକ, ନିଜ ସଂଗଠନ ମଧ୍ୟରେ ବିଶ୍ୱାସ, ଏକତା ଓ ପାରସ୍ପରିକ ସମ୍ମାନ ବଜାୟ ରଖିବା ମଧ୍ୟ ସେତିକି ଜରୁରୀ। ଈର୍ଷାର ବିଷବୀଜ ବୁଣିବା ସହଜ, କିନ୍ତୁ ବିଶ୍ୱାସର ବୃକ୍ଷ ଗଢ଼ିବା ପାଇଁ ସମୟ, ତ୍ୟାଗ ଓ ନିଷ୍ଠା ଆବଶ୍ୟକ।କାହାକୁ ତଳକୁ ଟାଣିଦେଲେ ନିଜେ ଉପରକୁ ଉଠିହେବ ନାହିଁ। ପ୍ରକୃତ ଉଚ୍ଚତା ଅନ୍ୟକୁ ହରାଇବାରେ ନୁହେଁ, ବରଂ ନିଜ କର୍ମ, ଚରିତ୍ର ଓ ଜନସେବା ଦ୍ୱାରା ଲୋକଙ୍କ ହୃଦୟରେ ସ୍ଥାନ ଅର୍ଜନ କରିବାରେ ରହିଛି।
— ମିସ୍ କାମିନୀ ନାୟକ, ଅଧ୍ୟକ୍ଷା ବି କେ ଏଜୁକେସ୍ ନାଲ୍ ଚାରି ଟେବୁଲ୍ ଟ୍ରଷ୍ଟ, ଧାନମଣ୍ଡଳ, ଯାଜପୁର।